Herbestemming Grote kerk

11 april, 2018

In de Grote Kerk in Veere heeft Monumentenbezit te maken met een uitdaging van ecologische aard: de aanwezigheid van vleermuizen. In de kerk overwinteren volgens de meest recente tellingen zo’n 350 dwergvleermuizen. Deze zorgden al geruime tijd voor overlast in de vorm van uitwerpselen. Het grootste deel van de winter verblijven de dieren in de toren van de kerk. De dikke muren zijn door hun constante temperatuur een ideale overwinteringsplaats voor de vleermuizen. In de zomer bevinden de vleermuizen zich ook in het schip en de zijbeuken. Hier zoeken ze een veilig onderkomen als zij overdag in slaap zijn. Omdat het een beschermde diersoort betreft is al in een vroeg stadium contact gezocht met de Zoogdiervereniging. Samen met de Zoogdiervereniging is een plan opgesteld om de kerk te ontwikkelen zonder de vleermuispopulatie te beschadigen. Dit heeft geleid tot diverse ingrepen. 

"We brengen vloerverwarming aan zodat iedereen kan genieten van de nieuwe exploitatie in de Grote Kerk."

Ger Copier | projectleider

In september 2017 is een vloer aangebracht in het schip ter hoogte van de kapvoet. De vloer is aangebracht om de vleermuizen in de kap een plaats te bieden waar zij in de zomer kunnen verblijven zonder overlast te veroorzaken of overlast te ondervinden. De volgende stap is het aanbrengen van zogenaamde “wegkruipvoorzieningen” en invliegopeningen om te zorgen dat de locatie zo aantrekkelijk mogelijk wordt. Pas als dit gebeurd is, kan er begonnen worden aan het “verhuizen” van de vleermuizen. Door in het schip kieren te dichten worden de vleermuizen aangespoord om de nieuwe of verbeterde plek te kiezen. Dit proces neemt ten minste 4 jaar in beslag.

Werkzaamheden

Vloerrenovatie en herbestemming

Partners

Bouwbedrijf Meliskerke

Periode

2018

Media

Bekijk de video over de herbestemming

Culturele programmering
In samenwerking met Ernst Veen, bureau XPEX en de gemeente Veere heeft Monumentenbezit meegewerkt aan de opstelling van het plan voor de herprogrammering van de Grote Kerk in Veere. De stad opent hiermee een nieuw cultuurpodium van hoog niveau voor de provincie Zeeland én Nederland! Samenwerking tussen Zeeuwse en nationale culturele organisaties staat hierbij centraal. Een horizontale programmering die jaarlijks in dezelfde periode zal terugkeren en een grote diversiteit aan kunstuitingen presenteert. Zo zullen onder andere het Amsterdam Synphonietta, fotografiemuseum Foam en het Amsterdam Light festival Veere bezoeken. Maar ook Filmmuseum Eye en het Zeeuwse Film by the Sea bundelen de krachten om in de Grote Kerk een filmtentoonstelling te organiseren. Het Centrum voor Beeldende Kunst (CBK) Zeeland zal in het najaar het thema “Kerkmeester” invullen, waarbij een beeldend kunstenaar de kerk tot zijn beschikking krijgt. De verschillende podia presenteren zich alvast in een film en lichten toe welke plannen zij hebben met de Grote Kerk. 

Comfortabel genieten
De brede programmering vraagt een grotere flexibiliteit van de Kerk. Vooral vanwege het binnenklimaat werd in de Grote Kerk buiten het voorjaar en de zomer weinig tot niet geprogrammeerd. Om het hele jaar rond te kunnen programmeren moet de kerk verwarmd kunnen worden en moeten er aansluitingen worden gerealiseerd om een meer flexibel gebruik mogelijk te maken. Een klein deel van de kerk werd reeds in 2005 voorzien van vloerverwarming. Er is gekozen om de hardstenen houten vloer in het schip en de zijbeuken die in de jaren ‘80 werd aangebracht uit te nemen. In de plaats van de vloer wordt een betonvloer gelegd die is geïsoleerd en voorzien van vloerverwarming. In de diverse goten en loze leidingen is ruimte opgenomen voor voorzieningen als elektra en data.  

Bijzondere vondsten
In december 2018 werd de aanbesteding voor het aanbrengen van de vloerverwarming gewonnen door Bouwbedrijf Meliskerke. Begin februari van dit jaar zijn zij gestart met her uitgraven van de kerkvloer onder begeleiding van de Walcherse Archeologische Dienst.  Tijdens de graafwerkzaamheden werden verschillende bijzonderheden aangetroffen. Naast de te verwachten beenderen, gespen en wat munten werden een complete grafzerk en de fundamenten van een bijzondere stoommachine gevonden. Die laatste lijkt bedoeld te zijn geweest om de naastgelegen badkamer vol stoom te blazen. Begin 19de eeuw werden genezende werkingen aan stoom toegeschreven. Dit principe is mogelijk ingezet ter genezing van de Engelse of Franse soldaten die in deze periode de kerk in gebruik hadden als militair hospitaal. De grafzerk is een bijzondere vondst omdat deze het verhaal vertelt van twee predikanten die na hun vlucht uit Frankrijk in Veere terecht kwamen. Deze grafzerk is de enige complete zerk uit de Grote Kerk die bewaard is gebleven. De rest is als bouwmateriaal gebruikt in de kerk of bij dijkverzwaringen ingezet. Verder onderzoek moet meer duidelijk maken over de beide vondsten. De vondsten behouden hun plaats in de kerk. In de nieuwe vloer zullen uitsparingen worden aangebracht waar beloopbaar glas op komt te liggen. Zo zijn de vondsten zichtbaar en behouden in hun eigen context en leveren zij een bijdrage aan de vertelling van het verhaal van de Kerk en dat van Veere.  

Eerste bezoekers 
Als de bovenste laag van de bestaande vloer is verwijderd en deze is uitgevlakt zal hierop de isolatie en de betonvloer met verwarming worden aangebracht. Begin april zal de vloer klaar zijn voor het eerste gebruik. Nadat het beton volledig is uitgehard zullen de laatste werkzaamheden worden uitgevoerd en zal het project eind juni volledig zijn afgerond. Op het Goed Geld Gala Kreeg de Stichting Exploitatie Grote Kerk Veere van de Bank Giro Loterij een bedrag van €750.000,- toegekend voor het neerzetten van een cultuurpodium en het vertellen van het verhaal van de Grote Kerk. Amsterdam Sinfonietta had de primeur om dit eerste seizoen in de Grote Kerk te openen met het Sinfonietta String Festival Veere. 

Wil je meer weten over de Grote Kerk? Bekijk hier de monumentenpagina.

Lees ook over onze andere projecten

  • Restauratie Trompenburgh

    1 september 2021

  • Herbestemming Gele Loods

    10 september 2021

  • Groenbeheer vesting Naarden

    7 augustus 2021

  • Onderhoud kraanbrug

    11 juli 2021

Bekijk alle projecten