Tien jaar Monumentenbezit: een onafhankelijk monument-inclusief vangnet voor complexe erfgoed opgaven

In 2016 stootte het Rijk 29 monumenten af, die via de Nationale Monumentenorganisatie (NMo) werden ondergebracht in een nieuwe stichting: Monumentenbezit. Tien jaar later is de organisatie uitgegroeid tot een professionele, landelijke beheerorganisatie voor alle typen monumenten. Met inmiddels 32 rijksmonumenten, samen goed voor ruim honderd gebouwen, speelt Monumentenbezit een unieke positie in de Nederlandse monumentensector.

Op 15 januari 2016 kreeg Monumentenbezit officieel 29 cultuurhistorische gebouwen in handen, variërend van kerken en kastelen tot ruïnes en vestingwerken. Vijf objecten behoren tot de Top 100 monumenten van Nederland; de vestingwerken van Naarden zijn Unesco Werelderfgoed. Het doel van de stichting: De monumenten zorgvuldig behouden én de verhalen van het erfgoed delen met een breed publiek.

Monument-inclusief

Waar veel erfgoedorganisaties zich richten op één specifiek type monument, kiest Monumentenbezit bewust voor een andere overtuiging.

“Wij zijn monument-inclusief,” zegt directeur Mark van den Bos. “Alle typen monumenten zijn welkom. Juist monumenten die moeilijk te exploiteren zijn, vragen om een partij die het belang van het erfgoed zelf vooropstelt en borgt voor de lange termijn en zonder dat rendement of functie leidend is.”

Van beheerder naar exploitant

Het verkrijgen van de POM-status in 2022 bevestigde het professionele karakter van Monumentenbezit. In de jaren daarna zette de organisatie een volgende stap door bij monumenten met publieksfunctie ook zelf de exploitatie op zich te nemen. Daarmee wordt niet alleen het fysieke behoud geborgd, maar krijgt ook de publieksfunctie meer samenhang en professionaliteit.

“Wij geloven dat monumenten pas echt tot hun recht komen als ze worden gedeeld, beleefd en gebruikt,” zegt Van den Bos. “Door de exploitatie zelf te verzorgen staan we dichter bij onze doelgroepen en bouwen we aan een publieksfunctie die het monument ook op de lange termijn toekomstbestendig maakt, passend bij de geschiedenis én bij deze tijd.”

Kennis, vakmanschap en samenwerking

Beheer, restauratie en publiek vormen het fundament van de organisatie. Monumentenbezit groeit daarbij uit tot een leeromgeving voor jong talent en investeert actief in onderzoek en kennisdeling, samen met nationale en internationale partners. “We zijn steeds vaker niet alleen uitvoerder, maar ook kennisdrager en gesprekspartner,” aldus Van den Bos.

Vooruitkijken: Monumentenbezit in 2035

Monumentenbezit werkt de komende jaren toe naar een verdere groei van haar portefeuille, met de ambitie om jaarlijks ten minste één nieuw monument te verwerven. Het gaat daarbij om monumenten waarvoor geen passende marktoplossing bestaat en die bewust worden ondergebracht bij Monumentenbezit als onafhankelijke trust, waar duurzame instandhouding en continuïteit centraal staan.

“In 2035 is Monumentenbezit meer dan een beheerorganisatie,” zegt directeur Mark van den Bos. “Onze monumenten zijn plekken waar verleden en toekomst elkaar raken en waar mensen niet alleen komen kijken, maar ook actief deelnemen.”

Door samen te werken met partners binnen en buiten de erfgoedsector op het gebied van cultuur, innovatie en technologie bereikt Monumentenbezit een breder en diverser publiek. In 2035 is de organisatie een vanzelfsprekende samenwerkingspartner voor iedereen die erfgoed ziet als onderdeel van de maatschappelijke opgaven van nu en morgen.

Borgen bij Monumentenbezit 

Wij borgen monumenten voor de eeuwigheid. Samen met lokale betrokkenen werken we per locatie aan de ontwikkeling, openstelling en waar mogelijk de verduurzaming van een monument en het bijbehorende terrein. Wij geven het monument weer een podium passend bij de historie en de plek.