RESTAURATIE DONJON, RUÏNE VAN TEYLINGEN

De Ruïne van Teylingen kent een lange geschiedenis. Wat aan het begin van de 13eeeuw begon als een verdedigbare residentie werd in de loop der tijd de ambtswoning van de Houtvester van Holland. Een zeer prestigieuze functie. Willem van Oranje beklede ooit deze functie. Hoewel het wonen zich verplaatste naar de voorburcht bleef de ringburcht met zijn karakteristieke gebogen donjon altijd een belangrijk element. Dit blijkt mede uit het feit dat het behoud van donjon en ommuring in verkoopvoorwaarden uit de 18een 19eeeuw nadrukkelijk als eis werd gesteld.

Na verwerving door het Rijk in 1889 begon een lange periode van diverse restauraties en onderzoeken waarbij in het begin van de twintigste eeuw de poort werd herbouwd en de donjon werd geconsolideerd. In 2014 is door het Rijksvastgoedbedrijf voor het laatst grootschalig onderhoud uitgevoerd aan de ringmuur.

Kort na de overdracht heeft de SMB de werkzaamheden weer opgepakt en is begonnen aan de restauratie van de donjon. Een belangrijk aspect van deze restauratie is het bouwhistorisch onderzoek. Met het plaatsen van de steiger is de mogelijkheid gecreëerd om onderzoek te doen op basis van bouwsporen. Niet eerder werd een opname van het gebouw uitgevoerd vanaf de steiger. Hierdoor konden ook de vanaf maaiveld moeilijk zichtbare bouwsporen worden geïnventariseerd, gefotografeerd en opgemeten. De interpretatie van de opname en de uitwerking van het onderzoek zullen na de restauratie plaatsvinden.

Bij de restauratie zijn de volgende uitgangspunten aangehouden. 

  •  Zo veel mogelijk historisch materiaal word behouden en onderzocht. 

  • Historische restauraties die schade blijken te veroorzaken worden uitgenomen en vervangen om versnelde degradatie tegen te gaan. 

  • Het beeld van de ruïne blijft behouden.

De gekozen vorm van restaureren, waarbij het technische staat wordt verbeterd maar de verschijningsvorm blijft gehandhaafd, wordt consolidatie genoemd. Het belangrijkste uitgangspunt van consolidatie is het behoud van historisch materiaal.

De uit te voeren herstellingen richten zich op het herstel van gedegradeerd metselwerk en het wegnemen van de oorzaken van die degradatie.

Veel historische herstellingen waren uitgevoerd in harde niet compatibele  materialen en veroorzaakten schades in het historische, zachtere materiaal. Door het vervangen van de hardere mortels en stenen ontstaat een homogene constructie die gelijkmatiger het vocht kan afvoeren en zo langer in stand kan blijven. Ter vervanging van de harde stenen zijn speciaal voor de ruïne kloostermoppen gebakken die de juiste hardheid en formaat hebben. 

Na de restauratie zal de ruïne weer in goede bouwkundige staat verkeren. De gerestaureerde delen zullen voorlopig weinig aandacht behoeven en met een reguliere instandhoudingsinterval behouden kunnen blijven. SMB probeert zo verlies van historisch materiaal en grote financiële impulsen te voorkomen.

Deze restauratie wordt mede mogelijk gemaakt door de Provincie Zuid Holland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Meer weten over de ruïne van Teylingen?