GEDENKNAALD MANPAD

David Jacob van Lennep

Op het initiatief van David Jacob van Lennep die woonde in het Huis te Manpad werd de gedenknaald opgericht. David Jacobus van Lennep was een Nederlands classicus, dichter en politicus. Van Lennep stamt uit een patriciërsgeslacht. Zijn vader was de patriottisch gezinde Cornelis van Lennep (1751-1813) en zijn zoon de bekende schrijver Jacob van Lennep. David Jacob van Lennep studeerde klassieke letteren en rechten in Amsterdam en Leiden. In 1799 werd hij er hoogleraar klassieke talen en samen met Bilderdijk en Siegenbeek onderwees hij koning Lodewijk Napoleon in de Nederlandse taal. In tal van zijn functies had hij, vooral in Amsterdam, groot gezag. In 1826 hield David Jacob van Lennep zijn beroemde ‘Verhandeling over het Belangrijke van Hollands grond voor gevoel en verbeelding’. De laatste strofen vormt de Duinzang welke gaat over de slag bij Manpad.

“Was het vreemd, zoo na 't zinken van 't achtbaar geslacht, Toen, vervallen aan 't Henegouwsch Wapen, 't Land met Vlaand'ren in strijd nu verloren zich dacht, En der Landzaten deugd scheen te slapen,

Was het vreemd, zoo, bij 't zien van den Hollandschen leeuw, Dien de Blinkert verhief van zijn kruinen, Jong en oud met triomfen en jubelgeschreeuw, Kwam uit Haarlem gestroomd naar de duinen?

Waar hun WITTE verscheen als een gift van omhoog; Hij, de zoon van dien Floris zoo goedig, Hij, het beeld van dien vader in houding en oog, En niet min dan zijn vader kloekmoedig.

Toen riep alles ‘Te wapen bij de oude banier! ‘Fluks te wapen, gij dapp'ren en vromen! Ziet, uw helper, uw heirvoogd, uw redder is hier, Ziet, het Hollandsche bloed is gekomen’.

En om HAAMSTEDE drong zich de landzaat bijeen, En de bloedige strijd werd gestreden, En der Vlamingen hoogmoed verging en verdween, Bij het Manpad met voeten getreden.”

Vooral het Manpad, aangeduid door den gedenknaald dien D.J. van Lennep hier in 1817 oprichtte, is een klassieke plaats.
— Algemeen Handelsblad, 10 juni 1894

Slag bij Manpad

De gedenknaald voor de slag bij Manpad is een herinneringsmonument aan het vermeende gevecht ter verdrijving van de Vlamingen in 1303 en de mislukte poging om Haarlem te ontzetten in 1573. De Naald staat op de historische buitenplaats ‘Het Huis te Manpad’ dat in 1630 werd gebouwd door Pieter Cornelisz. Heuts. Nadat de dichter David van Lennep de buitenplaats erfde van zijn vader, bracht hij er veel tijd door en schreef meerdere gedichten over het huis en de plaats. Het is dan ook dankzij hem dat de herinnering van de vermeende slag bij Manpad levende wordt gehouden door middel van een herdenkingsnaald. Hij was de initiatiefnemer van de oprichting en tevens de schrijver van een lofzang over de slag. Maar wat is deze slag aan het Manpad geweest? En waarom wordt de slag een vermeende slag genoemd?

De Slag bij het Manpad was een veldslag waarbij Hollandse troepen onder aanvoering van de bastaardzoon van graaf Floris V, Witte van Haemstede (1280/1-1321), de Vlaamse troepen onder leiding van de held van de Guldensporenslag, Gwijde van Namen (ca. 1272-1311), zouden hebben verslagen. De aanleiding van de slag was politieke ontevredenheid bij de Vlamingen. Omstreeks het jaar 1300 was Vlaanderen namelijk bezet door zijn leenheer, de Franse koning Filips de Schone. Hij wenste een einde te maken aan de te grote autonomie van de Vlaamse leenmannen, die via de Guldensporenslag zichzelf in 1302 hadden vrijgevochten. De Vlamingen zagen hierdoor weinig vrees om oude rekeningen te vereffenen met Frankrijks bondgenoot: het Graafschap Holland. Dergevolge rukte een Vlaams leger het Zeeuwse eilandengroep binnen, waar het beleg van Zierikzee plaats vond. Zij werden gesteund door Zeeuwse edelen, die na de dood van Floris V waren verbannen en naar hun bezittingen wilden terugkeren. Nadat de Vlamingen in vele grote steden, zoals Utrecht, voet aan wal hadden gezet, verdwenen ze plotseling weer uit Holland. De oorzaak werd lange tijd toegeschreven aan de slag bij het Manpad waar de Vlaamse legers in 1303 zouden zijn verslagen. Huidig onderzoek wijst echter aan dat de slag vermoedelijk helemaal nooit heeft plaatsgevonden.

 
 
Het Huis te Manpad uit 1630.

Het Huis te Manpad uit 1630.

BEZOEK HET MONUMENT


De gedenknaald is vrij toegankelijk te bekijken. U kunt ook een excursie reserveren via de stichting van Huis te Manpad om het omliggende park te bezichtigen. Het huis zelf is in particulier bezit.

In elk jaargetijde is een bezoek aan Huis te Manpad meer dan de moeite waard.
Voor meer informatie over de excursie kunt u kijken op onderstaande website.

Bezoekadres

Herenweg 7-11
2105 MB  Heemstede